Sophie Hughes. Ảnh: Frances Marden

 

Bạn chẳng cần là một tay mê sử học mới biết lịch sử Việt Nam ở thế kỷ hai mươi là một thời kỳ nhiều màu sắc. Tuy vậy, những trang lịch sử lôi cuốn của Việt Nam có xu hướng bị gói gọn trong một số phương thức kể chuyện giới hạn: sách, phim, bảo tàng và những kỷ vật gia truyền. Vì thế, một chương trình lưu diễn mỹ thuật đã được khởi động gần đây ở Thành phố Hồ Chí Minh. Chương trình này, thông qua góc nhìn của các nghệ sĩ tham gia, sẽ mở ra một ô cửa sổ mới, một chân trời mới để nhìn thấy, cảm nhận Việt Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng trong các sắc màu mới. 

 

Sophie's Art Tour là dự án do cô gái người Anh Sophie Hughes khởi xướng. Sophie đã có nhiều cống hiến trong lĩnh vực mỹ thuật. Cô đã làm giám tuyển viên cả ở Anh và Việt Nam. Tại Việt Nam, cô chính là người đã nỗ lực đưa dự án phim ngắn quốc tế Future Shorts về trong nước. Dự án mỹ thuật - lịch sử Sophie’s Art Tour đã khơi mào từ đầu năm nay và qua vài tháng, đã thu hút được sự chú ý, quan tâm của đông đảo nhiều người có mong muốn được tìm hiểu Việt Nam từ nhiều khía cạnh mới. 

 

Sophie đứng cạnh tác phẩm của Le Lam ở Frontline Gallery. Ảnh: Frances Marden

 

Sophie đã dành ra gần một năm để nghiên cứu chuẩn bị cho dự án, để phỏng vấn các chuyên gia, nghệ sĩ và những người sưu tầm mỹ thuật. Kết quả từ những nỗ lực đó là một công trình nghệ thuật dẫn dắt người xem vào thế giới mỹ thuật Việt Nam lồng trong những bài học lịch sử kỳ thú. 

 

Sophie's Art Tour đã khéo léo cô đọng một thế kỷ nhiều biến cố vào một chương trình tham quan kéo dài nửa ngày, đưa khách đi từ triển lãm này đến bộ sưu tập mỹ thuật cá nhân khác, đến các studio làm việc của nghệ sĩ, và ra đến đường phố tấp nập của Sài Gòn. Khách cứ vậy mà bước vào một cuộc hành trình thị giác khó quên. Các điểm sáng nổi bật nhất trong tour này là tác phẩm theo trường phái ấn tượng của các nghệ sĩ đội bê-rê của một Hà Nội trong thời Pháp trị, những bức họa ghi lại những niềm vui ruộng đồng của các họa sĩ tranh cổ động, và các tác phẩm đương đại của một thế hệ nghệ sĩ mới ở Sài Gòn. 

 

Mặc dù chính các tác phẩm là tiêu điểm của tour, đây đó, ta vẫn bắt gặp một số câu chuyện, một số bối cảnh gợi suy tưởng.

“Chương trình này dự tính là một lời giới thiệu mở đầu, chứ không phải là một cẩm nang hướng dẫn" - Sophie chia sẻ. "Nếu muốn biết thêm về mỹ thuật và họa sĩ Việt Nam, người xem có thể quay lại các địa điểm được giới thiệu trong chương trình để tìm hiểu, khám phá sâu hơn và thong thả hơn. Cho đến nay, tôi đã nhận được các phản hồi rất tích cực về chương trình này. Tìm hiểu lịch sử có thể là một việc khá khô khan. Nên, tôi nghĩ mọi người sẽ thích thú hơn khi nhìn lịch sử qua góc độ mỹ thuật." 

 

Sophie ở Bảo tàng Mỹ Thuật TPHCM. Ảnh: Frances Marden

Điều gì đã gợi cảm hứng để bạn thiết kế ra chương trình tham quan mỹ thuật này? 

Theo bản tính cố hữu, tôi thường bị mỹ thuật thu hút và khi tìm hiểu về lịch sử Việt Nam, tôi phát hiện ra nhiều câu chuyện rất hay về các nghệ sĩ mà cuộc đời đã bị những biến cố xung quanh xô đẩy, tác động. 

 

Bạn có gặp nhiều khó khăn khi thu thập, sắp xếp mọi thứ lại với nhau không?  

Phần khó là lúc phải quyết định nên lấy cái gì và bỏ cái gì. Bởi lịch sử có quá nhiều mảng thú vị tồn tại song song cùng nhau. Tôi vẫn đang tiếp tục nghiên cứu và phỏng vấn các nghệ sĩ và những người có hoạt động trong giới mỹ thuật để bổ sung cho chương trình. 

 

Chương trình tham quan bao gồm nhiều giai đoạn lịch sử và nhiều phong cách mỹ thuật Việt khác nhau. Bản thân bạn có ưu ái riêng một giai đoạn hay phong cách nào không?
Các tác phẩm mỹ thuật tại Phòng Triển lãm Frontline của Richard San Marzano vô cùng đặc sắc. Chúng là các tác phẩm của các họa sĩ như Lê Lam và Phạm Thanh Tâm. Cả hai người đều đã có thời đi lính và chiến đấu cùng bộ đội trong rừng ở cả hai cuộc Chiến tranh Đông Dương. Các tác phẩm của họ vì vậy là những ghi chép từ những trải nghiệm cá nhân trung thực. 

Tour tham quan dẫn dắt người xem đi đến tận thời điểm hiện tại và mỹ thuật Việt Nam đương đại. Bạn cảm thấy giới mỹ thuật hiện tại ở Sài Gòn đang phát triển ra sao? 
San Art vừa sắp xếp một chương trình nghệ sĩ lưu trú cho các nghệ sĩ người Việt. Chương trình này sẽ bắt đầu trong vòng một tuần nữa. Galerie Quỳnh đứng ra tổ chức chương trình dành cho các nghệ sĩ tài năng mới và A Little Blah Blah cũng có chương trình hàng năm của mình. Nhưng ta vẫn cần nhiều hơn nữa.

 

Triển lãm nhóm Kẻ Bộ Hành @ HCMC Fine Arts Museum. Nhóm họa sĩ Nguyễn Kim Tố Lan, Lý Trần Quỳnh Giang, Nguyễn Thúy Hằng, Vũ Khánh Vân và Lê Hiền Minh chụp với tác phẩm 'The Place Where They Come' của Lý Trần Quỳnh Giang

 

Để biết thêm thông tin về Sophie's Art Tour, hãy ghé qua website, hoặc facebook của cô ấy hay email trực tiếp cho Sophie tại địa chỉ sophiesarttour@gmail.com.